echo-serca-krakow-ultramed

Centrum medyczne Ultramed

Zespół uciskowy górnego otworu klatki piersiowej (TOS)

Czym jest zespół uciskowy górnego otworu klatki piersiowej (TOS)?

Zespół uciskowy górnego otworu klatki piersiowej to zespół objawów naczyniowych i neurologicznych występujących w obrębie kończyn górnych na wskutek ucisku podobojczyka, pierwszego żebra i struktur włóknisto-mięśniowych na tętnicę podobojczykową i  pachową, żyłę podobojczykową i nerwowy splot ramienny, w ich przebiegu w otworze piersiowym pomiędzy odcinkiem szyjnym kręgosłupa a pachą. 

Zespół TOS występuje najczęściej w wieku 30–40 lat, częściej u kobiet.

Objawy zakrzepicy żylnej

Uwarunkowania anatomiczne:

  • wrodzone nieprawidłowości: dodatkowe żebro szyjne, szczątkowe lub dwudzielne pierwsze żebro, patologie włóknisto-mięśniowe lub przesunięcia przyczepów mięśni pochyłych lub ich zrost.
  • przebyte urazy np. złamanie obojczyka, złamanie I żebra, uraz kręgosłupa, zwichnięcie głowy kości ramiennej

Nieprawidłowa postawa ciała w czasie pracy, fizjologiczne opadnięcie obręczy ramiennej, wielokrotne powtarzanie niektórych ruchów z wykorzystaniem nadmiernej siły kończyn górnych (np. podczas pracy lub na siłowni), przerost mięśni obręczy barkowej (np. u kulturystów, górników, drwali czy gimnastyków),) oraz stres wpływają na osłabienie mięśni i innych struktur w obrębie górnego otworu klatki piersiowej.

Diagnostyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Pierwszym i zarazem koniecznym elementem diagnostyki w kierunku zakrzepicy żył jest wizyta u angiologa lub flebologa połączona z badaniem USG Doppler żył obszaru podejrzanego o zakrzepicę. Bardzo ważne, aby badanie zostało wykonane przez doświadczonego lekarza w zakresie obu kończyn dolnych (nawet jeśli dolegliwości występują tylko jednostronnie) oraz obejmowało całość układu żylnego, a więc naczynia biodrowe, udowe, okolicy kolana i podudzia lub żył podobojczykowych, pachowych, ramiennych, przedramion. W przypadku podejrzenia zakrzepicy żył centralnych oraz żył jamy brzusznej badanie USG Doppler może być  niewystarczające i wymaga poszerzenia diagnostyki  o badanie flebograficzne lub angio-tomografię komputerową. 

Objawy zespołu żylnego:

Zawartość przełącznika

Objawy zespołu tętniczego:

Zawartość przełącznika

Zawartość przełącznika

Objawy zespołu neurogennego:

Postępowanie w przypadku wystąpienia objawów TOS

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów TOS należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, w celu określenia przyczyny dolegliwości oraz pilnego wdrożenia diagnostyki specjalistycznej i właściwego leczenia. W przypadku wątpliwości konsultacja lekarza specjalisty angiologa, chirurga naczyniowego, flebologa lub / i neurologa. Odraczanie diagnostyki i leczenia każdego z w/w objawów może skutkować nieodwracalnymi skutkami.

Elementy diagnostyki: 

  • Szczegółowy wywiad lekarski
  • Testy prowokacyjne mające na celu nasilenie objawów (badanie o małej dokładności).
  • Badanie USG z kolorowym Dopplerem – statyczne i czynnościowe
  • RTG obręczy barkowej, kręgosłupa szyjnego
  • Elektromiografia
  • Angiografia (flebografia, arteriografia)

Metody i efekty leczenia zespołu TOS

U chorych z zespołem uciskowym górnego otworu klatki piersiowej istnieje możliwość leczenia zachowawczego (nieinwazyjne) oraz inwazyjnego.

Jeżeli objawy występują sporadycznie, o niewielkim i wolno postępującym nasileniu, najczęściej leczeniem z wyboru terapia zachowawcza. Obejmuje ono indywidulanie zaplanowaną rehabilitację, w skład której wchodzą zabiegi fizykoterapii oraz kinezyterapii, których głównym celem jest zmniejszenie ucisku elementów kostnych na naczynia i włókna nerwowe, co w  efekcie zmniejsza dolegliwości oraz przeciwdziała wystąpieniu nieodwracalnych zmian zagrażających funkcjom ręki. 

W przypadku wystąpienia objawów zespołu tętniczego lub żylnego istnieje możliwości leczenia farmakologicznego oraz wykonania zabiegów rewaskularyzacji wewnątrznaczyniowej (udrażniania) tętnic i żył (w ramach refundacji NFZ). Zabiegi te uzupełniane są w/w rehabilitacją, a w wybranych przypadkach operacyjnym usunięciem pierwszego żebra.

Efekty leczenia zespołu TOS są zależne od właściwego ich wyboru, kolejności i stosunkowo wczesnego ich wdrożenie. Całkowite ustąpienie objawów jest możliwe po zastosowaniu intensywnego leczenia zachowawczego, a jeżeli to jest niewystarczające lub stan kończyny jest zagrożony po wdrożeniu w/w zabiegów inwazyjnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zespół TOS jest dziedziczny?

Nie wykazano genetycznego uwarunkowania jako czynnika zwiększającego ryzyko wystąpienia zespołu górnego otworu klatki piersiowej. Jedną z najczęstszych przyczyn TOS jest nieprawidłowa postawa ciała, a ta z kolei często kształtowana jest w wieku dziecięcym na wzór rodziców. Zatem można mówić o pewnym międzypokoleniowym przekazywaniu czynnika ryzyka wystąpienia TOS, jednak nie w dosłownym rozumieniu dziedziczenia choroby.

Czy TOS jest odwracalny?

Schorzenie to zdiagnozowane we wczesnej fazie zazwyczaj może być wyleczone poprzez odpowiednią fizjoterapię i poprawę wzorców postawy ciała. Jednak w fazie zaawansowanej niezbędne może być leczenie operacyjne.

Czy palenie papierosów może wywołać TOS?

Palenie papierosów nie odgrywa roli w rozwoju zespołu górnego otworu klatki piersiowej. Należy jednak pamiętać że nikotyna zawarta w papierosach zwiększa krzepliwość krwi, co dodatkowo podnosi ryzyko zakrzepicy w zakresie naczyń podobojczykowych, które już jest wysokie w wyniku ucisku struktur kostnych na naczynia podobojczykowe. Dlatego u pacjentów z TOS zaleca się bezwzględne zaprzestanie stosowania wyrobów tytoniowych.

Czy mając TOS mogę ćwiczyć na siłowni?

Nie da się w prosty sposób odpowiedzieć na to pytanie. TOS to bardzo szerokie pojęcie i każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie. Co do zasady ćwiczenia wysokooporowe na górne partie ciała będą przeciwwskazane, jednak aktywność fizyczna jako taka jest zalecana. Plan ćwiczeń rehabilitacyjnych jak i treningowych u pacjentów z TOS powinien być zawsze układany przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę zajmującego się tym zagadnieniem.

Mam pracę biurową, nie dźwigam ciężarów, nie ćwiczę na siłowni, a rozpoznano u mnie TOS. Jak to możliwe?